Στα χρόνια της Επανάστασης ὁ Ἰωάννης Τριανταφύλλου από τον Αβορίτη της Δωρίδας, ὁ γνωστός μας Μακρυγιάννης, ενσαρκώνει το πρότυπο του Αγωνιστή που κατόρθωσε με το σπαθί του, το πολιτικό του αισθητήριο, την οικονομική του άνεση και το γάμο του να υπερβεί όλα τα εμπόδια της κοινωνίας των Αθηνών και να εισέλθει στην περίκλειστη τάξη των Γκαγκάρων.
Το αρχοντολόι της πρωτεύουσας δεν ήταν ανεκτικό ούτε στους ανέστιους, ούτε στους πένητες, ούτε στους νεοφερμένους-ξενομπάτες.
Το δεύτερο μέρος του βιβλίου, που αποτελεί εκτεταμένη βιβλιοκρισία για τη μελέτη του Γιώργου Κόκκινου, Ο Μακρυγιαννισμός – Τραγούδια για τον Μακρυγιάννη, διερευνά την ερμηνεία του «Μακρυγιαννισμού» (ιδεολογική χρήση του βίου και των έργων του Μακρυγιάννη) από επιφανείς δοκιμιογράφους και ποιητές, όπως ο Νίκος Γκάτσος, ο Μάνος Ελευθερίου κά.

Με θέμα τον Στρατηγό Μακρυγιάννη περισσότεροι από είκοσι πνευματικοί δημιουργοί, όπως ο Νίκος Γκάτσος, ο Μάνος Ελευθερίου, ο Κ.Χ. Μύρης κ.ά., γράφουν στίχους που μελοποιούνται από ισάριθμους συνθέτες, όπως ο Σταύρος Ξαρχάκος, ο Ηλίας Ανδριόπουλος, ο Γιάννης Μαρκόπουλος κ.ά. Στην ελληνική κοινωνία της Μεταπολίτευσης τα εμβληματικά αυτά τραγούδια ακούγονται και τραγουδιούνται με ενθουσιασμό και συμβάλλουν στην ευρεία διάδοση και στη διεύρυνση του ιδεολογικού ρεύματος του “Μακρυγιαννισμού”, μιας μορφής εθνικολαϊκισμού. Ο Μακρυγιάννης συμβολοποιείται ως ο κύριος εκφραστής των ιδανικών της ελευθερίας, της εθνικής ανεξαρτησίας. Από αυτή την άποψη ο Μακρυγιάννης αποτελεί ένα μύθο, που έχει εδραιωθεί από τη Γενιά του ’30, καθώς ενσαρκώνει την ελληνική λαϊκή ταυτότητα, την ελληνικότητα, την αγωνιστικότητα και το αντιστασιακό φρόνημα του ελληνικού έθνους. Παρ’ όλα αυτά ο Νίκος Γκάτσος, στον οποίο δίνεται βαρύνουσα σημασία στο βιβλίο αυτό, κρατάει αποστάσεις από τον λαϊκισμό της Μεταπολίτευσης και γίνεται σε πολλά τραγούδια αμείλικτος κριτής του.
Στο παράρτημα του βιβλίου καταγράφονται τα τραγούδια για τον Μακρυγιάννη, τα οποία αποδεικνύουν ότι το ρεύμα του Μακρυγιαννισμού εξακολουθεί να επιβιώνει μέχρι τις μέρες μας.
Το βιβλίο αυτό αποτελεί παράδειγμα της νέας διανοητικής και πολιτισμικής ιστορίας στην ελληνική ιστοριογραφία.